این شيوه نامه، در خصوص روند اجرایی صدور ، تمدید و ارتقاء گواهینامه در 10  ماده تهیه گردیده است.

ماده 1- تاریخچه

در راستاي اجرای مصوبه شورایعالی اداری مبنی بر واگذاری امور غیر حاکمیتی دولت ، دستورالعمل آزمایشگاههای معتمد مصوب مورخ 18/8/1379 شورای معاونین سازمان باستناد ماده 192 قانون برنامه پنجم توسعه ، بازنگري و به تصويب كميته ملي آزمايشگاه معتمد رسيده است.

ماده 2- شرايط احراز گواهينامه

متقاضي آزمايشگاه معتمد در بخش هاي دولتي و غير دولتي جهت دريافت گواهينامه بايد داراي شرايط عمومي و فني به شرح ذيل باشد:

1-2) فضاي آزمايشگاهي

1-1-2) مساحت لازم مجموعا براي بخش هاي مختلف آزمايشگاهي 75 مترمربع (بطور متوسط) مي باشد كه اين ميزان پس از بازديد كارشناسي اداره كل و يا دفتر پایش با توجه به نوع فعاليت ، تعداد پارامترهاي قابل سنجش و بخشهاي مورد تقاضا تا حداقل40 مترمربع قابل  تغيير مي باشد. به استثناء موارد خاص كه از طريق كميته آزمايشگاه معتمد مورد بررسي و تصميم گيري قرار خواهد گرفت.

2-1-2) فضاي آزمايشگاهي بايد داراي استانداردهاي مورد تاييد سازمان در خصوص شرايط آزمايشگاه با توجه به نوع فعاليت باشد از جمله شرايط خاص محيطي ، سكوبندي ، هود و سيستم تهويه ، اتصالات ، شرايط مناسب  كف و ديوار، ميز كار و غيره

2-2) نيروي متخصص

1-2-2) هر متقاضي آزمايشگاه معتمد ملزم به معرفي افراد متخصص به عنوان مدير  و يا مديران فني ، افراد فني الزامي و ساير افراد ، مطابق با شيوه نامه تعيين پايه آزمايشگاههاي معتمد مي باشد .

تبصره 1 : مدير فني آزمايشگاه بايد ملزم به حضور تمام وقت در آزمايشگاه باشد .

تبصره 2 : كارشناسان آزمايشگاه معتمد بايد داراي كارت شناسايي عكس دار معتبر صادر شده توسط آزمايشگاه معتمد باشند تا در حين نظارت توسط دفتر پايش و يا اداره كل احراز هويت آنان امكان پذير باشد.

3-2) مديريت

1-3-2) ارائه اساسنامه شركت  و روزنامه رسمي ثبت شركت (كپي برابر با اصل) به همراه معرفي نامه صاحبان امضاء مجاز، براي آزمايشگاههاي معتمد خصوصي الزامي مي باشد.

2-3-2) ترجيحا موضوع پايش آلاينده هاي زيست محيطي در اساسنامه آزمايشگاههاي معتمد خصوصي ذكر گردد.

3-3-2) در مورد آزمايشگاههاي معتمد خصوصي مديريت آزمايشگاه متقاضي موظف است كليه برگه هاي اساسنامه، فرم ها و مدارك ارسالي را امضاء و مهمور به مهر نمايد.

4-2) مدارك فني

1-4-2) معرفي و در صورت لزوم ارائه استانداردهاي مورد نياز ، دستورالعمل هاي لازم براي انجام هر آزمايش و كاتالوگ تجهيزات در صورت لزوم به زبان انگليسي ضروري مي باشد.

2-4-2) دستورالعمل هاي مورد استفاده حتما بايد بر اساس استانداردهاي مصوب داخلي يا بين المللي تهيه و تدوين گردد.

3-4-2) هر گونه تغيير و اصلاح در روش هاي نمونه برداري ، آزمون، تجهيزات آزمايشگاهي ، پرسنل و موارد مشابه كه قبلا مورد تاييد سازمان قرار گرفته است بايد به اطلاع اداره كل و دفتر پايش برسد.

5-2) تجهيزات مورد نياز

1-5-2) بسته به نوع پارامتر قابل سنجش و روش مورد تاييد  براي هر آزمايش ، تجهيزات، دستگاه ها و مواد مورد نياز آن بايد معرفي گردد.

2-5-2) برخي از تجهيزات مورد استفاده با توجه به نظر دفتر پايش بايد طي فاصله زماني مشخص ،كاليبره شده و گواهي كاليبراسيون مربوطه جهت صدور و يا تمديد گواهينامه آزمايشگاه معتمد ارسال گردد.

3-5-2) در مورد آزمايشگاههاي معتمد خصوصي ، فاكتور خريد همراه با ذكر مدل و شماره سريال دستگاه ها بايد ارسال گردد. در صورت درخواست اداره كل يا دفتر پايش بايد كاتالوگ و دستورالعمل كار با دستگاه نيز ارسال گردد.

6-2) دقت و صحت آزمايشات

1-6-2) لازم است به منظور بررسي روند آزمايشات و نتايج آنها ، مقايسه بين آزمايشگاهي با نظارت كارشناسان ادارات كل استانها و يا كارشناسان دفتر پايش صورت پذيرد.

2-6-2) مراحل سنجش و نحوه انجام آزمايشات، صحت، دقت نتايج و كاليبره بودن دستگاه ها به انضمام مدارك مربوطه بايد به تاييد دفتر پايش برسد.

7-2) نمونه برداري

نمونه برداري از آب، پساب، خاك و هوا جهت سنجش پارامترهاي مختلف بايد طبق ضوابط، روش ها و استانداردهاي معرفي شده و مورد تاييد سازمان انجام پذيرد.

8-2 ) ارائه كليه مدارك مورد نظر بايد به زبان فارسي و مستند باشد .

9-2) در خصوص مدارك و اسنادي كه امكان تسليم اصل آنها مقدور نمي باشد بر حسب مورد ارائه تاييد كپي برابر  با اصل كه در دفاتر اسناد رسمي ثبت گرديده باشد ضروري است .

ماده 3- اعتبار نتايج

نتايج اندازه گيري ها براي مدت حداكثر فاصله زماني بين دو پايش متوالي خوداظهاري (حداكثر 3 ماهه ) كه بر اساس ضوابط خوداظهاري در پايش تعيين مي گردد داراي اعتباری مي باشد.

1-3) تمامي نتايج آزمايشات به همراه كليه اطلاعات مربوطه با امضاء تمامي افراد دخيل در آزمايشگاه و مديريت آزمايشگاه بايستي با رعايت اصول امانتداري محفوظ مانده و فقط به اداره كل ، دفتر پایش و درخواست كننده ارائه شود.

2-3) در صورت انقضاء تاريخ اعتبار گواهينامه آزمايشگاه معتمد، نتايج آزمايشات انجام شده پس از آن، فاقد هرگونه اعتباري خواهد بود.

3-3) نتايج اندازه گيري هاي آزمايشگاه معتمد در صورت رعايت كليه اصول اعلام شده ، مورد تائيد سازمان مي باشد، ولي آزمايشگاه معتمد مجاز به اعلام نظر در خصوص تطابق يا عدم تطابق نتايج با استانداردهاي سازمان نخواهد بود  .

ماده 4- جرائم و تشويقات 

تشخيص تخلفات آزمايشگاه معتمد ،  بر اساس شيوه نامه رويه نظارتي خواهد بود و در صورت مشاهده و احراز هر گونه تخلف ، مطابق شيوه نامه انضباطي تصميم گيري خواهد شد .

 براساس گزارشات ارائه شده، بازدیدهای موردي، بررسی های صورت گرفته بر روی عملکرد سالانه آزمایشگاه هاي معتمد و مدیریت آنها، با پيشنهاد ادارات كل و تاييد دفتر پايش و با صلاحدید معاون محیط زیست انسانی ، هرساله به بهترین  آزمایشگاه ها لوح تقدیر و ... اهداء خواهد شد.

تبصره 1) هرساله بر اساس شيوه نامه مربوطه ، آزمايشگاههاي معتمد برتر كشور ، بنا به ارائه پيشنهاد آزمايشگاههاي معتمد و يا انجمن صنفي آزمايشگاههاي معتمد ( در صورت تاييد ادارات كل ) و يا راسا توسط ادارات كل استانها  و با تاييد كميته آزمايشگاه معتمد سازمان انتخاب خواهند شد . 

تبصره 2 ) هرساله از ميان آزمايشگاههاي معتمد برتر كشور ، آزمايشگاههاي برگزيده در 3 سطح توسط شيوه نامه مربوطه در كميته آزمايشگاه معتمد سازمان انتخاب و معرفي خواهند شد .

تبصره3 ) گواهينامه آزمايشگاههاي برگزيده بنا به تشخيص و تصميم كميته آزمايشگاه معتمد حداقل به مدت يكسال تمديد و در صورت لزوم تشويقات ديگري نيز در نظر گرفته خواهد شد .

ماده 5- انعقاد قرارداد خوداظهاري

انعقاد قرارداد خوداظهاري بين آزمايشگاه معتمد و واحد بايد مطابق با الگوي قرارداد تعيين شده توسط دفتر پايش انجام گيرد.( در صورت عقد قرارداد )

ماده 6- الزامات

1-6) ليست آزمایشگاه های معتمد توسط دفتر پايش بعد از تشکیل هر کمیته حداكثر طي 15 روز با اعمال آخرین اصلاحات در وب سایت سازمان قرار می گیرد.

2-6) سازمان مجاز به کاریابی براي آزمایشگاه معتمد نمی باشد.

3-6) محدوده فعالیت آزمایشگاه معتمد در سطح کل کشور می باشد.

4-6) هرگونه تغییر در آدرس، شماره تلفن، فعالیتهای آزمایشگاه و موارد مشابه باید در اسرع وقت به دفتر پايش و اداره کل اعلام گردد تا در صورت لزوم نسبت به بررسی مجدد، بازدید، ممیزی و به روز رساني در سايت اقدام لازم صورت گيرد.

5-6) در خصوص مورد 4-6 در بازدید مجدد از آزمایشگاه معتمد در صورتی که عدم شرایط احراز گواهینامه اثبات گردد، مطابق شيوه نامه انضباطي عمل خواهد شد .

6-6) کلیه گواهینامه های آزمایشگاه معتمد توسط سازمان ممهور به مهر و امضای معاونت محیط زیست انسانی و مدیر کل دفتر پایش فراگیر محیط زیست صادر ، ارتقاء یا تمدید می گردد و در صورت عدم مشاهده هریک از موارد فوق، گواهینامه فاقد اعتبار و سازمان محق است در این زمینه برخورد قانونی لازم را به عمل آورد.

7-6) تعیین تعرفه های آزمایشگاه معتمد مطابق با شيوه نامه تعيين شده توسط سازمان اجرا مي گردد.

8-6) تمام هزینه های احتمالی در طول مراحل صدور گواهینامه و بعد از آن به عهده متقاضی آزمایشگاه معتمد می باشد و سازمان در این خصوص تعهدی نخواهد داشت.

9-6) در صورتيكه هم آزمايشگاه معتمد و هم آزمايشگاه سازمان واحدي را همزمان پايش نمايند نتيجه گيري نهايي بر اساس نتايج آزمايشگاه سازمان خواهد بود .

10-6) كليه صنايع و مراكز خدماتي، توليدي اعم از دولتي و غير دولتي از جمله بيمارستان ها، موسسات ارائه دهنده خدمات كشاورزي، خودروسازان، پالايشگاه ها و آزمايشگاههاي واقع در شهركهاي صنعتي  مي توانند نسبت به ارائه درخواست اخذ گواهينامه آزمايشگاه معتمد اقدام و طبق ضوابط مندرج در آيين نامه خود اظهاري در قالب طرح خود اظهاري عمل نمايند.

تبصره :  آزمايشگاههاي وزارت خانه هاي نفت، نيرو، علوم، صنايع و معادن، رفاه و تامين اجتماعي ، كشور ، بهداشت و  درمان و غيره مجاز به پايش واحد هاي تابعه و يا تحت پوشش خود در قالب طرح خود اظهاري نمي باشند كه اين مورد در گواهينامه آنها قيد مي شود و بايد طبق ضوابط مندرج در آيين نامه خود اظهاري در قالب طرح خود اظهاري عمل نمايند.

11-6) در خصوص آزمون (تست) آزمايشگاههاي متقاضي معتمد، در كليه پارامترها، در سال فقط 3 مرتبه ، به ترتيب اولين بار 45-60 روز، دومين بار 4 ماه و سومين بار 6 ماه پس از عدم تاييد نتايج حق شركت در آزمون را  دارند .

12-6 )در خصوص آزمايشگاههاي متقاضي معتمدي كه توسط اداره كل استانها بررسي و تاييد شده اند ، دفتر پايش مي تواند به صورت موردي و بر اساس نظر كارشناسي بخش مربوطه مجددا اقدام به انجام بازديد و آزمون (تست)  نمايد.

13-6) براي تجهيزات آزمايشگاههاي دولتي ذكر شماره سريال وشماره اموال و در خصوص تجهيزات آزمايشگاههاي خصوصي ذكر شماره سريال آنها الزامي مي باشد.

14-6) آزمايشگاه معتمد مي تواند در خصوص پايش پارامترهايي كه مجوز اندازه گيري آنها را ندارد طبق شيوه نامه انضباطي از خدمات ساير آزمايشگاههاي معتمد برخوردار گردد.

15-6) ارائه نتايج آزمايشات در قالب تفاهم نامه دو آزمايشگاه معتمد كارفرما و همكار بايد روي سربرگ هر آزمايشگاه به طور جداگانه و ممهور به مهر و امضاي مدير شركت مربوطه باشد.

16-6) در خصوص ارائه گزارش پايش صنايع در قالب طرح خود اظهاري، آزمايشگاههاي معتمد موظفند نتايج پايش خود را حداكثر ظرف مدت 10 روز بعد از نمونه برداري در فرم هاي ارائه شده توسط سازمان به اداره كل استان ارسال نمايند. همچنين آزمايشگاههاي معتمد  موظفند گزارش كامل پايش يكساله خود را به همراه نتايج مربوطه در قالب فرم هاي ارائه شده توسط سازمان به اداره كل استان و فايل گزارش مربوطه را هم به همراه نتايج مربوطه به دفتر پايش ارسال نمايند.

17-6) آزمايشگاههاي معتمد موظفند حداقل يك پايش در زمينه طرح خود اظهاري در سال در عملكرد سالانه خود داشته باشند. در غير اينصورت در سال اول اخطار و در سال بعد گواهينامه آنها ابطال مي گردد.

18-6) رعايت كليه موارد ذكر شده در شيوه نامه انضباطي توسط كليه آزمايشگاههاي معتمد دولتي و غير دولتي الزامي        مي باشد.         

19-6) در خصوص كنترل و نظارت آزمايشگاههاي معتمد مطابق با رويه كنترل بر آزمايشگاههاي معتمد اقدام مي گردد.

 

ماده 7- مراحل صدور ، تمديد و ارتقاءگواهینامه

1- 7) اطلاع رسانی

دفتر پايش و ادارات كل در زمينه امورات مرتبط به شيوه هاي مختلف از جمله: درج آگهی در رسانه های گروهی، روزنامه های محلی، وب سایت، انتشار اطلاعیه و مکاتبات لازم اطلاع رسانی خواهند نمود. در این راستا همکاری و تعامل با واحدهای دولتی، دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی توصیه می شود.

2- 7) بررسی مقدماتی

درخواست کتبی آزمایشگاه متقاضی توسط اداره کل بررسی شده  و فرم های اولیه و جداول  مربوط به مدارک مورد نیاز به متقاضی اخذ گواهينامه آزمایشگاه معتمد ارائه خواهد شد .

1-2-7) بررسی فرم های تکمیل شده همراه با مدرک ارائه شده توسط متقاضی و ارزیابی آنها جهت بازدید باید توسط کارشناسان اداره کل انجام پذیرد و به صورت موردي مي تواند نيز توسط دفتر پايش مورد بررسي قرار گيرد.

2-2-7) در صورت تائید اداره کل، اصل درخواست منضم به رونوشت مدارک لازم مطابق با ماده 2 شيوه نامه شرايط عمومي صدور ، تمديد و ارتقاء گواهينامه آزمايشگاه معتمد همراه با نتایج آزمایش های ممیزی جهت انجام مراحل بعدی صدور گواهینامه به دفتر پايش ارسال خواهد شد. ضمنا در صورت صلاحديد ، بازديد مجدد از آزمايشگاه متقاضي از سوي كارشناسان دفتر پايش صورت خواهد گرفت.

3-7) ممیزی

با توجه به بند 2-2-7 پس از هماهنگی های بعمل آمده از سوی اداره کل و با نظارت دقیق، مقایسه بین آزمایشگاهی انجام و با هماهنگی دفتر پایش تاييد نهايي صورت می پذیرد.

1-3-7) انجام مقایسه بین آزمایشگاهی و بررسی دوره ای عملکرد توسط اداره كل و حسب مورد توسط دفتر پايش صورت خواهد پذیرفت.

2-3-7) جهت کنترل و بررسی صحت و دقت روش و نتایج آزمون، کالیبره بودن دستگاه ها و موارد فنی دیگر، حداقل یک مورد مقایسه بین آزمایشگاهی برای هر پارامتر درخواستی مندرج در شرح خدمات متقاضی، بسته به نوع فعالیت آن انجام خواهد شد.

3-3-7) اظهارنظر کارشناس واحد آزمایشگاه اداره کل و یا حسب مورد کارشناس دفتر پایش در زمینه تسلط کارشناس آزمایشگاه معتمد در زمینه های مرتبط با سنجش، به همراه تایید مدیر کل استان و مدير كل دفتر پايش ، ضروری است.

4-7) صدور گواهینامه

در صورت تایید توسط كارگروه كارشناسي آزمايشگاه معتمد ، مطابق با موارد 2-7 و 3-7 ، موضوع در کمیته آزمایشگاههاي معتمد مطرح ،  بررسی و در صورت تائید نهایی نسبت به صدور گواهینامه آزمایشگاه معتمد اقدام خواهد گردید.

1-4-7) جلسات كارگروه كارشناسي به صورت دوره ای و بسته به تعداد پرونده ها در دفتر پایش تشکیل خواهد شد.

2-4-7) مدت اعتبار گواهینامه سه سال خواهد بود که در صورت صلاحدید کمیته مدت اعتبار قابل تغییر می باشد.

ماده 8- ارائه گزارش عملکرد

در خصوص ارائه گزارش پايش واحدها در قالب طرح خود اظهاري، آزمايشگاههاي معتمد موظفند نتايج پايش خود را حداكثر ظرف مدت 10 روز بعد از اندازه گيري در قالب فرم هاي ارائه شده توسط سازمان به اداره كل استان ارسال نمايند. همچنين آزمايشگاههاي معتمد موظفند گزارش كامل پايش سالانه خود را به همراه نتايج مربوطه در فرم هاي ارائه شده توسط سازمان به اداره كل استان و فايل گزارش را هم به همراه نتايج مربوطه به دفتر پايش ارسال نمايند.

1-8 ) در طول مدت اعتبار گواهینامه ضروری است بررسی های دوره اي از عملکرد آزمایشگاه های معتمد توسط اداره کل و حسب مورد توسط دفتر پايش صورت پذیرد و نتایج جهت درج در پرونده به دفتر پايش منعکس گردد.

2-8 ) پايش هاي انجام شده توسط آزمايشگاه معتمد همكار جزء عملكرد همان آزمايشگاه محسوب مي گردد.

3-8 ) رسيدگي به كليه تخلفات و يا شكايات واصله در زمينه عملكرد آزمايشگاه معتمد بر اساس شيوه نامه انضباطي  انجام خواهد پذيرفت و آزمايشگاه ملزم به تبعيت از مفاد اين شيوه نامه مي باشد.

ماده 9- تمدید گواهینامه

قبل از اتمام مهلت اعتبار گواهینامه با بررسی عملکرد آزمایشگاه های معتمد در سطح هر استان، مطابق ماده 2 و تائیدیه اداره کل، تمدید گواهینامه آزمایشگاه معتمد از طریق سازمان صورت می پذیرد.

جهت تمدید گواهینامه، متقاضی باید حداقل سه ماه قبل از پایان اعتبار گواهینامه ، در خواست کتبی خود را به اداره کل اعلام نمايد و اداره كل استان باید بعد از بررسی های لازم چهل و پنج روز قبل از پایان اعتبار گواهینامه، مدارک را به دفتر پايش ارسال و دفتر پايش حداكثر  يك ماه پس از دريافت مدارك نظر خود را در خصوص تاييد و يا عدم تاييد تمديد گواهينامه به متقاضي اعلام نمايد. در صورت عدم در خواست آزمایشگاه متقاضی جهت تمديد ، نام آزمایشگاه معتمد از فهرست آزمایشگاه هاي معتمد سازمان حذف  می گردد.

ماده 10 : ارتقاء گواهينامه

آزمايشگاه معتمد مي تواند در صورت احراز شرايط لازم براي افزايش تعداد فاكتورهاي قيد شده در گواهينامه ، مشابه مراحل صدور، در خواست و مدارك لازم را به اداره كل ارسال تا در خصوص ارتقاء گواهينامه اقدام گردد.

تبصره 1 : افزايش پارامترهاي مورد تقاضا در هر نوبت در خواست، بايستي با رعايت فواصل زماني 3 ماهه صورت پذيرد. ضمنا بر حسب مورد بنا به صلاحديد دفتر پايش اين مدت قابل تغيير مي باشد.

تبصره 2 : در صورت ارتقاء ، اصل گواهينامه قبلي از متقاضي اخذ و گواهينامه جديد مشتمل بر پارامترهاي اوليه و ارتقاء يافته با سقف اعتبار گواهينامه قبلي صادر خواهد شد .