طبيعت نوشت

تالیف : دکتر محسن رنانی

تدوین : ۱۳۸۶-۱۳۸۴

انتشار نسخه الکترونیک: اردیبهشت ۹۲

برای دریافت فایل الکترونیکی کتاب لینک زیر را مشاهده نمایید.

اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران

همانطور که از عنوان کتاب برمی آیدکتاب معرفی شده یک کتاب محیط زیستی نیست و اتفاقاٌ عمده مباحث کتاب پیش رو حول محور اقتصاد و سیاست می چرخد با این حال موضوع انرژی، سیاست انرژی و تلاش غرب برای رهایی از وابستگی به سوخت های فسیلی و جایگزینی انرژی های نو و پاک بعنوان بخشی از این کتاب می تواند کتاب حاضر را برای متخصصان محیط زیست نیز خواندنی و قابل توجه نماید.

درباره ی کتاب (بخشی از مقدمه)

این کتاب، گزارشی نگران کننده از پیش بینی آینده نفت (یعنی آینده ایران و خلیج فارس) و تفسیر متفاوتی از مناقشه اتمی ایران و نقش غرب در آن است.

این کتاب می گوید رفتاری که غرب در دوازده سال اخیر در خلیج فارس در پیش گرفته به این معنی است که تصمیم گرفته است نه به رویارویی تمدن ها تن دهد و نه به گفت و گوی تمدن ها و پروژه عبور تمدن ها وقتی محقق می شود که غرب بتواند گریبان نظام تولیدی خود را از اتکا به انرژی های فسیلی رها کند و نظام تازه ای متکی بر انرژی های نو و پاک بنا کند تا هم مساله گازهای گلخانه ای - که با افزایش آنها و گرم شدن زمین بازنده اصلی اش غرب خواهد بود- را حل کند و هم صنایع فرسوده و ناکارآمد به جا مانده از عصر صنعتی را مجبور کند تا خود را متحول کنند یا از صحنه فعالیت اقتصادی حذف شوند. برای چنین هدفی غرب هیچ ابزاری موثرتر از افزایش قیمت نفت برای مدت دستکم ده سال ندارد. برخلاف تصوری که ما ایرانیان از افزایش قیمت نفت داریم و آن را به سود خود می انگاریم ،نخستین برنده افزایش قیمت نفت غرب خواهد بود.

در سال ۲۰۰۱ ( همزمان با ورود بوش به کاخ سفید) مجموع ظرفیت تولید برق خورشیدی در جهان معادل کمی بیش از یک و نیم برابر ظرفیت تولید برق نیروگاه بوشهر بود. در حالی که در ۲۰۱۱ این ظرفیت به معادل ۷۰ برابر نیروگاه بوشهر رسیده است. یعنی در یک دوره ده ساله ظرفیت تولید برق خورشیدی جهان حدود ۴۰ برابر شده است( ۴۰۰۰ درصد افزایش). پیش بینی هایی که می گفت تا ۲۰۳۰ نفت پایان خواهد یافت یا بازار نخواهد داشت اکنون بسیار عقب افتاده اند. با روند کنونی سرمایه گذاری در انرژی های نو دنیای پیشرفته تا ۲۰۲۵ یعنی ۱۲ سال دیگر از نفت عبور خواهد کرد و دنیای در حال توسعه تا حدود ۲۰ سال دیگر. گرچه هنوز همین پیش بینی هم بسیار محافظه کارانه است. چراکه هم اکنون آلمان توانسته است ظرفیت تولید برق خورشیدی اش را به سطح ۵۰ درصد مصرف برقش برساند. بی گمان کشورهای پیشرو مانند امریکا،  آلمان و ژاپن و احتمالا بخش اعظم کشورهایOECD  تا پیش از ۲۰۲۰ یعنی حدود هفت سال دیگر یآ به واردات نفت خود پآیآن می دهند و یا آن را شدیدا کاهش می دهند.

افزایش قیمت نفت در همین پنج شش ساله اخیر چنان به سرمایه گذاری در انرژیهای نو دامن زده است و چنان انگیزه ای برای تحقیق و توسعه، ابداع و نوآوری در انرژیهای نو را جهش داده که هزینه تولید برق خورشیدی در طول سه سال گذشته به کمتر از نصف رسیده است. اگر سرعتی که سرمایه گذاری در تولید انرژی خورشیدی در این پنج سال یافته است همچنان ادامه یابد، تا 20 سال دیگر تمام نیاز جهان به انرژی، از طریق انرژی خورشیدی تامین خواهد شد. تازه با این فرض که تحولی اساسی در فناوری تولید انرژی خورشیدی رخ ندهد. اما در عمل چنین نیست. چندی پیش یک نشریه معتبر فناوری در میان فهرست ده فناوری تحول ساز سال 2013 ، نسل تازه ای از آینه های خورشیدی را با بازدهی 50 درصدی معرفی کرد؛ در حالی که نسل فعلی آینه های خورشیدی دارای بازدهی 20 درصدی هستند. این یعنی یک پیشرفت 150 درصدی در بازدهی آینه های خورشیدی که منجر به صرفه جویی 60 درصدی در هزینه های تولید برق ازنور خورشید می شود. این تحول به این معنی است که نرخ سودآوری در تولید برق از نور خورشید به یکباره جهش می کند و بنابراین به زودی موج تازه ای از سرمایه گذاریهای جدید به این صنعت روی خواهد آورد که در این صورت تمام پیش بینی هایی که من هم اکنون در این نوشته کرده ام را نیز درخواهد نوردید؛ و این یعنی واقعیت با سرعتی بیش از ذهنیت ما در حال تحول است، و تکینگی در فناوری یعنی همین.
و همه این ها در حالی است که همزمان، تولید انرژی از دیگر منابع پاک انرژی مانند باد، زمین گرمایی، هیدروژن، انرژی اتمی، نفت سبز (سوخت های با منشاء گیاهی) و انرژی برقابی به سرعت در حال رشد است. به همین ترتیب هزینه ی تولید انرژی از باد نیز در سه سال اخیر حدود 40 درصد کاهش یافته است.اسکاتلند اعلام کرده است که تا سال 2020 صد درصد برق مصرفی اش را از انرژی های پاک و تجدید پذیر تامین خواهد کرد.