دستورالعمل اجرايي تبصره (1) ماده (38) قانون مالیات بر ارزش افزوده( مورخ۲/۴/۹۲) 

ماده  1- تعاريف:

واحد آلاینده- به واحد تولیدی اطلاق مي گرددكه از طریق تخلیه فاضلاب، انتشار ذرات، گازهای آلاینده، تخلیه پسماند و یا ... به محيط، موجب آلودگی محیط زیست  (آب، هوا ، خاك ...) می گردد.(اين تعريف صرفا براي واحدهاي مشمول تبصره 1 ماده 38 قانون ماليات بر ارزش افزوده مشخص گرديده است.)

آلودگي محيط زيست: منظور از آلوده ساختن محيط زيست عبارت است از پخش يا آميختن مواد خارجي به آب، ‌هوا يا خاك يا زمين به ميزاني كه كيفيت فيزيكي، شيميايي يا بيولوژيكي آن به طوري كه زيان آور به حال انسان و يا ساير موجودات زنده و يا گياهان و آثار و ابنيه باشد را تغيير دهد.

‌توضيح: منظور از كلمه " ميزان " بكار گرفته شود در تعريف فوق الذكر ميزان  انحراف از معيارهاي مندرج در قوانين، آيين نامه ، ضوابط و استاندارد هاي مرتبط با آلودگي محيط زيست (آب، خاك، هوا، صدا، پسماند و... ) مي باشد.

دوره مالیاتی- هرسال شمسی به چهار دوره مالیاتی سه ماهه، تقسیم می‌شودكه منطبق بر فصول سال مي باشد.(مطابق ماده 10 قانون ماليات بر ارزش افزوده)

تاریخ اعلام- تاریخ نامه ارسالی(نه تاريخ رفع يا عدم آلودگي) سازمان حفاظت محيط زيست( ادارات كل  تابعه) به سازمان امور مالياتي و یا اداره کل امور مالياتي استان، جهت حذف و یا اضافه نمودن واحدآلاینده به فهرست ساليانه.

ماده 2- فرآيند تشخيص آلايندگي و يا عدم آلايندگي واحد توليدي:

شناسايي- بازدید کارشناسی- نمونه برداری- آناليز- مقايسه با استاندارد- در صورت احراز آلودگي، درج نام واحد در فهرست صنايع آلاينده

تبصره: همزمان با درج نام واحد در فهرست صنايع آلاينده، به منظور جلوگيري از تداوم روند آلودگي، لازم است نسبت به صدور اخطاريه( با تعيين نوع و ميزان آلودگي و اعطاي مهلت مناسب) جهت رفع آلايندگي اقدام شود. بديهي است، در صورت عدم اقدام موثر و تداوم روند آلايندگي در پايان مهلت مقرر، وفق ضوابط و مقررات لازم، پيگيري هاي حقوقي انجام پذيرد.

ماده 3-  فرآیند تهیه فهرست سالیانه، حذف و یا اضافه نمودن واحد در طی سال:

بند 1- جهت تنظيم فهرست سالانه واحد هاي آلاينده، ادارات كل استان های تابعه، باید حداكثر تا بيست و پنجم بهمن ماه  فهرست را تهيه و به معاونت محيط زيست انساني ارسال نمایند تا  فهرست نهایی از طریق اين سازمان در تاريخ مقرر به سازمان امور مالیاتی کشور ارسال گردد.

 تبصره- سازمان امور مالياتي كشور، فهرست واحد هاي آلاينده تنظيمي اين سازمان را به ادارات كل امور مالياتي تابعه خود ارسال  مي نمايد.

بند 2- در تنظیم فهرست سالانه دقت شود تا کلیه واحدهايي که در فهرست واحدهای تولیدی آلاینده سال قبل و يا در طی سال به عنوان واحد آلاینده به اداره کل امور مالیاتی اعلام گردیده و هنوز رفع آلودگی ننموده اند، در فهرست سالانه جديد درج گردند.

تبصره- نظر به این که اجرای قانون در دوره های مالیاتی سال بعد می باشد، در زمان تنظیم فهرست سالانه ( بهمن ماه هر سال)، بايستي آلايندگي واحد حداقل در اولین دوره مالیاتی در سال بعد ادامه داشته باشد.

بند 3- درج نام واحد در فهرست واحدهای آلاینده، به مفهوم تداوم روند آلایندگی واحد در اولین دوره مالیاتی و دوره های بعدی پس از تاریخ اعلام (تاریخ نامه ارسالی به اداره کل امور مالياتي استان) می باشد مگر این که رفع آلودگی واحد از سوی آن اداره کل به  امور مالیاتی استان  اعلام تا از فهرست مورد نظر خارج گردد.

بند 4- در صورتی که در طی پایش در سال اجرا، واحد آلاینده جدیدي شناسایی گرديد، مقتضي است مراتب طی فرم شماره 2 پیوست دستورالعمل حداكثر تا پايان هر فصل يا دوره مالياتي(خرداد-شهريور-آذر) به اداره كل امور مالیاتی استان اعلام گردد تا از اولین دوره مالیاتی پس از تاریخ اعلام، درفهرست صنايع آلاينده درج شود.

تبصره- لازم است پس از درج نام واحد در فهرست واحدهای آلاینده،( فهرست سالانه و يا در طي سال) مراتب طی فرم شماره 3 پیوست اين دستورالعمل به واحد مذکور اعلام تا نسبت به رفع آلودگي واحد خود اقدام و نتيجه را به ادارات كل اعلام نماید.

بند 5- چنانچه واحد آلاینده ای اقدام به رفع آلايندگي نموده باشد، در صورت درخواست واحد مذکور و تاييد عدم آلایندگی از سوی ادارات کل(كميته اجرايي ماده 7 اين دستورالعمل)، مراتب( طی فرم شماره 1 پیوست) حداكثر تا پايان هر فصل يا دوره مالياتي (خرداد-شهريور-آذر-)، به اداره کل امور مالياتي استان اعلام تا از اولین دوره مالیاتی پس از تاریخ اعلام، از فهرست صنایع آلاینده حذف گردد. ارسال به موقع نامه به امور مالیاتی مورد تاکید می باشد.

تبصره- در صورت معرفی نام واحد جهت حذف و یا اضافه نمودن، لازم است، مراتب طی رونوشت فرم هاي 1 و 2، به همراه مستندات به معاونت محيط زيست انسانی سازمان ارسال گردد. مستندات حذف و اضافه شامل، نامه درخواست واحد آلاينده(در صورت درخواست حذف از فهرست)،‌ گزارش دقيق بازديد كارشناسي- نتايج آناليز نمونه برداری پساب هاي صنعتي، انساني و يا خروجي دودكش ها- وضعيت مديريت پسماند واحد و...) با قيد زمان دقيق(روز/ماه/سال) وضعيت زيست محيطي بالفعل واحد (آلايندگي/عدم آلايندگي) مي باشد.

بند 6-  در صورت درج نام واحد در فهرست صنايع آلاينده(سالانه و يا در طي سال)، امكان حذف نام واحد به دليل بروز اشتباه و يا ... از دوره هاي گذشته فهرست مزبور وجود نداشته و فقط در صورت تاييد رفع آلودگي و يا عدم آلايندگي، پس از اعلام به اداره کل امور مالیاتی استان، واحد مذكور از دوره هاي بعدي مالياتي پس از تاريخ اعلام،  از فهرست صنايع آلاينده حذف می گردد، از اين رو شايسته است كه در زمان تهيه فهرست سالانه و يا معرفي واحد به عنوان واحد آلاينده در طي سال، دقت كافي صورت پذيرد.

بند 7-  نظر به اين كه در قانون ماليات بر ارزش افزوده، عوارض آلايندگي بر كالاها وضع نشده است و از محل یک درصد  فروش، بدون قيد صادراتي بودن و منصرف از نوع محصولات و خط تولیدی واحدهاي آلاينده دریافت می گردد، در زمان معرفي واحد آلاينده (سالانه و يا در طي سال) فقط به نام واحد اشاره شود نه به خط تولید و يا محصول آلاينده.

بند 8- با توجه به اين كه بخشودگي عوارض آلايندگي در قانون مورد نظر پیش بینی نشده است، فقط در صورت تاييد رفع آلودگی يا تشخيص عدم آلايندگي و اعلام به موقع(وفق بند 5  همين ماده) به اداره كل امور مالياتي، نام واحد موردنظر از دوره های بعدی مالیاتی، از فهرست صنایع آلاینده خارج خواهد شد.

ماده 4- عوارض آلايندگي پالايشگاه هاي نفت و واحد هاي پتروشيمي:

بند1- در تهیه فهرست سالانه، در صورت آلاینده بودن پالايشگاه هاي نفت و واحدهاي پتروشيمي، درج و اعلام نام واحدهاي موصوف در فهرست صنايع آلاينده هرسال ضرورتی نداشته و عدم درج نام این واحدها در فهرست سالانه، به منزله آلاینده بودن این واحدها می باشد و تا زماني كه رفع آلودگي و يا عدم آلايندگي آنان توسط سازمان حفاظت محيط زيست (نه ادارات كل) اعلام نگردد، به عنوان واحد آلاينده محسوب مي گردند.

بند 2- در صورت تاييد رفع آلودگي و يا تشخیص عدم آلایندگی پالایشگاه های نفت و واحدهای پتروشیمی،لازم است مراتب به همراه کلیه مستندات طی سند مربوطه( سند شماره 3 پیوست) به معاونت محیط زیست انسانی ارسال تا در صورت تایید مستندات، به سازمان امور مالیاتی کشور منعکس گردد.

 ماده 5– سازمان حفاظت محيط زيست، مسئوليت تشخيص و شناسايي واحدهاي آلاينده و نيز تهيه و ارسال به موقع فهرست به سازمان امور مالياتي را به عهده دارد، از اين رو، اثبات خدماتي و يا توليدي بودن، تعطيلي و يا غيرفعال بودن، فصلي و يا دائمي بودن فعاليت واحد ها با اين سازمان نمي باشد.

تبصره: چنانچه ابهامي در خصوص خدماتي و يا توليدي بودن واحد آلاينده وجود داشته باشد، مراتب از اداره كل امور مالياتي استان استعلام و مطابق آن اقدام گردد. ، شايسته است به منظور ايجاد وحدت رويه در سطح كشور، پاسخ استعلامات انجام شده به معاونت انساني سازمان ارسال گردد.

ماده 6- تفويض اختيار اجراي تبصره يك ماده 38 قانون ماليات بر ارزش افزوده:

 ادارات كل حفاظت محيط زيست استان ها، صرفاً مجازند با رعايت ضوابط و مقررات ملاك عمل و در چهارچوب اين دستورالعمل( و يا ساير بخشنامه هاي صادره بعدي) در خصوص اضافه نمودن واحدهاي آلاينده جديد در طي سال اجرا و يا حذف نمودن واحدهاي مندرج در فهرست سالانه(جهت حذف از دوره هاي آتي  سال اجرا) راساً با اداره كل مالياتي استان خود مكاتبه نمايند.

تبصره: در صورت درخواست واحد آلاينده مبني بر حذف از فهرست صنايع آلاينده سنوات گذشته، مراتب وفق مفاد اين دستورالعمل و در قالب فرم ها و اسناد پيوستي، به معاونت محيط زيست انساني ارسال تا پس از بررسي در صورت امكان، اقدام گردد.

 ماده 7-  كميته عوارض آلايندگي :

جهت حسن اجراي تبصره يك ماده 38 قانون ماليات بر ارزش افزوده، مقتضي است كميته اجرايي مركب از مدير كل(رييس كميته)، معاون فني، معاون نظارت و پايش(دبير كميته)، رئيس اداره حقوقي، رئيس اداره بازرسي و رسيدگي به شكايات، رییس اداره محیط زیست انسانی، رئيس اداره امور آزمايشگاه ها و رييس اداره شهرستان تابعه(حسب مورد) در استان تشكيل گردد.

تبصره 1: اعضاي كميته مزبور طي ابلاغ رسمي از سوي مديران كل محترم استان تعيين مي گردند

تبصره 2: بديهي است كليه موارد مربوط به اجراي تبصره يك ماده 38 قانون ماليات بر ارزش افزوده، اعم از تهيه ليست صنايع آلاينده سالانه، معرفي و يا حذف واحدهاي مشمول از فهرست در طي سال و ساير موارد مرتبط با عوارض آلايندگي، از وظايف اين كميته مي باشد.

ماده 8- نظارت بر حسن اجراي دستورالعمل

نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل نیز با مدیران کل استان ها بوده وکلیه مکاتبات مربوط به عوارض آلايندگي تهیه فهرست سالیانه، حذف و یا اضافه نمودن  واحد آلاینده و ... صرفاً با امضای مدیرکل قابل قبول می باشد.

این دستورالعمل در 8 ماده، 10 بند و 9 تبصره تهیه شده است و از تاریخ ابلاغ،کلیه دستورالعمل ها و بخشنامه های مغایر با آن لغو می گردد.